Struktura organizacyjna

Krajowe Centrum Roślinnych Zasobów Genowych

doc. dr hab. Zofia Bulińska-Radomska
tel.: (0 22) 725 47 15, 725 36 11 w. 200
fax: (0 22) 725 47 15
e-mail: z.bulinska@ihar.edu.pl

Krajowe Centrum Roślinnych Zasobów Genowych jest koordynatorem Krajowego programu ochrony zasobów genowych roślin, którego celem jest ochrona w naszym kraju zmienności genetycznej roślin użytkowych zagrożonych erozją genetyczną.

Informacje o zgromadzonych zasobach genowych są dostępne w Internecie:
http://www.ihar.edu.pl/gene_bank

Główne zadania w realizacji tego programu są następujące:

• gromadzenie populacji i odmian roślin uprawnych i dziko rosnących zagrożonych erozją genetyczną,
• opis i waloryzacja zebranych materiałów,
• utrzymanie prób nasion i klonów w stanie żywym i czystości genetycznej,
• dokumentacja zgromadzonych materiałów, oraz wymiana prób z innymi bankami genów i ogrodami botanicznymi w świecie,
• udostępnianie materiałów wyjściowych hodowcom nowych odmian i placówkom badawczym.

Pracownia Dokumentacji i Długoterminowego Przechowywania Nasion

kierownik: vacat
tel.: (0 22) 725 36 11 w. 279
e-mail: genebank@ihar.edu.pl

• prowadzenie dokumentacji zasobów genetycznych roślin uprawnych i wymiana informacji,
• sprowadzanie próbek nasion odmian roślin uprawnych z krajowych i zagranicznych ośrodków hodowli,
• ocena żywotności próbek nasion wprowadzanych do długoterminowego przechowywania,
• przygotowanie nasion wprowadzanych do długoterminowego przechowywania,
• badanie reakcji nasion przechowywanych długoterminowo,
• badania zmian biochemicznych w przechowywanych nasionach,
• przekazywanie do regeneracji próbek nasion odmian z obniżoną zdolnością kiełkowania lub małym zapasem nasion,
• przekazywanie próbek nasion do celów hodowli roślin, badań naukowych i dydaktycznych.

doc. dr hab. Zofia Bulińska-Radomska
tel.: (0 22) 725 47 15, 725 36 11 w. 200
fax: (0 22) 725 47 15
e-mail: z.bulinska@ihar.edu.pl
e-mail: genebank@ihar.edu.pl

• inwentaryzacja i zbiór zasobów getycznych roślin pozyskiwanych w wyniku prowadzenia ekspedycji terenowych,
• rozmnażanie i wstępna ocena zgromadzonych materiałów,
• badanie zróżnicowania i struktury genetycznej wybranych gatunków,
• opracowywanie materiałów wyjściowych wybranych gatunków dla hodowli odmian.

Pracownia Roślin Rekultywacyjnych

dr Krzysztof Klimont
tel. (0 15) 832 29 65 lub 833 23 27

• gromadzenie gatunków roślin pochodzenia krajowego i zagranicznego zdolnych do wegetacji w ekstremalnych warunkach zdewastowanego środowiska,
• rozmnażanie i utrzymywanie w stanie żywym kolekcji gatunków roślin alternatywnych przydatnych do rekultywacji gruntów bezglebowych i wyłączonych okresowo z produkcji rolniczej,
• ocena zdolności wybranych gatunków do odtwarzania szaty roślinnej na różnego typu zwałowiskach odpadów przemysłowych i komunalnych,
• opis cech morfologicznych i użytkowych gatunków wykazujących wysoki potencjał plonowania masy biologicznej jako źródła energii odnawialnej oraz przydatnej do innych celów gospodarczych,
• opracowywanie materiałów wyjściowych dla ewentualnego programu hodowli roślin alternatywnych.
  

Ogród Botaniczny

dr inż. Włodzimierz Majtkowski
85-867 Bydgoszcz, ul. Jeździecka 5
tel/fax: (0 52) 381 31 93
e-mail: w.majtkowski@ihar.bydgoszcz.pl
obihar@poczta.onet.pl

Storczyk Zygopetalum.

Rok założenia: 1930 - Szkolny Ogród Botaniczny, 1946 - Miejski Ogród Botaniczny, 1951 - Ogród Botaniczny IHAR, 1977 - obecna lokalizacja w Myślęcinku
Położenie geograficzne: 18^o01' długości geograficznej wschodniej, 53^o08' szerokości geograficznej północnej, wys. n.p.m. - 93 m
Areał: 5.5 ha
Ilość taksonów: ok. 3.500
Okres otwarcia dla publiczności: od godz. 7 do 15 w dni robocze

Ogród Botaniczny IHAR w Bydgoszczy jest miejscem uprawy roślin z różnych stref klimatycznych oraz roślin określonego rodzaju (kolekcje specjalistyczne), a także związanej z tym działalności naukowo-badawczej, dydaktyczno-wychowawczej, popularyzatorskiej i rekreacyjnej. Kolekcje roślinne, znajdujące się na terenie Ogrodu związane są ściśle z działalnością naukowo - badawczą, koordynowaną merytorycznie przez Krajowe Centrum Roślinnych Zasobów Genowych IHAR w Radzikowie k. Warszawy. Tematyka badawcza poświęcona jest głównie prowadzonemu od 1971 roku gromadzeniu i ocenie zasobów genowych traw. W zakresie ochrony zasobów traw Ogród Botaniczny IHAR w Bydgoszczy bierze udział w pracach European Cooperative Programme for Crop Genetic Resources Networks (ECP/GR), koordynowanych przez Bioversity International (poprzednio International Plant Genetic Resources Institute – IPGRI) w Rzymie. Od 1994 roku prace związane z zachowaniem różnorodności biologicznej poszerzono o gatunki roślin dwuliściennych, posiadających wartości użytkowe oraz o rośliny mające zastosowanie na terenach zdegradowanych i ugorowanych (tzw. kolekcja rekultywacyjna).

Zasoby przyrodnicze

Kolekcja traw
Obejmuje łącznie ok. 650 gatunków i odmian z rodziny Poaceae podzielonych na następujące grupy: a) trawy użytkowe (pastewne, gazonowe, zbożowe, energetyczne), b) trawy ozdobne (rabatowe, parkowe, bukietowe), c) gatunki dzikorosnące, krajowe i zagraniczne (w tym chronione). Na terenie ogrodu można również obejrzeć doświadczenia, w których prezentowane są najlepsze krajowe i zagraniczne odmiany traw pastewnych i gazonowych. W paździeniku 2007 r. kolekcja uzyskała tytuł "Narodowej kolekcji traw i turzyc".

Kolekcja traw.

Kolekcja roślin energetycznych
Obejmuje popularne gatunki uprawiane na cele energetyczne - wierzba (Salix), ślazowiec pensylwański (Sida hermafrodyta), wieloletnie trawy, np.: miskant olbrzymi (Miscanthus giganteus), miskant cukrowy (M. sacchariflorus), palczatka Gerarda (Andropogon gerardi), proso rózgowate (Panicum virgatum) oraz gatunki, które w przyszłości mogą być stosowane na plantacjach energetycznych, np. – sylfia (Silphium perfoliatum), topinambur (Helianthus tuberosus), spartina preriowa (Spartina pectinata). W 2004 r. dzięki dotacji z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Ogrodzie Botanicznym IHAR w Bydgoszczy została pobudowana kotłownia na biomasę, która pozwala prowadzić badania nad parametrami jakościowymi biomasy jako surowca energetycznego, w zależności od gatunku rośliny.

Kolekcja gatunków użytkowych
Jest to najbogatsza kolekcja Ogrodu Botanicznego IHAR w Bydgoszczy i obejmuje łącznie ponad 2700 taksonów drzew, bylin i gatunków jednorocznych, w tym:

• 2450 gatunków ozdobnych
• 370 gatunków roślin leczniczych
• 284 gatunków miododajnych
• 56 gatunków przyprawowych
• 82 gatunków barwierskich
• 18 gatunków włóknodajnych
• 121 gatunków chronionych i zagrożonych wyginięciem (z Czerwonej Księgi)

W szklarniach zgromadzono ok. 800 gatunków z cieplejszych rejonów świata.

Kolekcja roślin użytkowych.

Kolekcja roślin do rekultywacji
Stworzenie tej kolekcji roślin związane jest z realizacją tematyki badawczej dotyczącej oceny przydatności różnych gatunków roślin do biologicznej rekultywacji terenów zdewastowanych przez przemysł i gospodarkę komunalną. Rozwój zgromadzonych roślin oceniany jest na podstawie doświadczeń prowadzonych na terenach zdegradowanych, m. in.: w otoczeniu Zakładów Azotowych w Puławach, na zwałowisku odpadów po kopalnictwie węgla kamiennego w Bieruniu k. Tych, na terenach posiarkowych w Jeziórku k. Tarnobrzega, na hałdzie popiołów z EC w Białymstoku. Kolekcja, tworzona od 1992 r., obejmuje obecnie ponad 100 gatunków drzew, krzewów oraz bylin.